Postępowanie restrukturyzacyjne i wierzytelności powstałe po otwarciu, a zabezpieczenie wykonania zobowiązań podatkowych

Wydanie decyzji zabezpieczającej może nierzadko doprowadzić do zatrzymania działalności biznesowej podatnika, jeśli organy podatkowe postanowią wykonać tę decyzję poprzez chociażby zajęcia wierzytelności z rachunków bankowych podatnika, zajęcie wierzytelności od kontrahentów.

Oczywistym jest, że podatnik ma możliwość kwestionowania instancyjnego czynności organów podatkowych, natomiast nie spowoduje to zwykle szybkiego uchylenia zajęcia, a w biznesie płynność i zdolność płatnicza jest często kluczowa, w szczególności dla podmiotów prowadzących działalność handlową.

Podatnicy mogą też zabezpieczyć wykonanie decyzji o zabezpieczeniu na wniosek, korzystając m.in. z gwarancji bankowej lub ubezpieczeniowej, weksla z poręczeniem banku, czy też poręczenia bankowego, natomiast liczyć się trzeba z tym, że banki mogą nie być chętne kontraktować z takim podatnikiem, na którego rachunkach bankowych widnieje zajęcie. Jakie możliwości zatem ma podatnik i czy warto zwrócić spojrzenie w kierunku postępowań restrukturyzacyjnych?

Z pewnością tak. Postępowanie restrukturyzacyjne dostępne jest pod pewnymi warunkami dla podatników niewypłacalnych lub, co istotne, zagrożonych niewypłacalnością. Ustawa Prawo restrukturyzacyjne wprowadza pojęcie „zagrożenie niewypłacalnością”, dotyczące dłużnika, którego sytuacja ekonomiczna wskazuje, że w niedługim czasie może stać się niewypłacalny.

Na marginesie, o obowiązku złożenia wniosku o upadłość mówimy tylko i wyłącznie w przypadku realnej (faktycznej) niewypłacalności. Samo zagrożenie niewypłacalnością otwiera dłużnikowi jedynie możliwość, ale nie rodzi po jego stronie obowiązku skorzystania z procedur restrukturyzacyjnych.

Gdy dojdzie do zajęcia rachunków bankowych dłużnika w trybie zabezpieczenia wykonania zobowiązania podatkowego, a podatnik swoją działalność opiera na przepływach pieniężnych, wykazanie istnienia stanu co najmniej zagrożenia niewypłacalnością nie powinno nastręczać problemów.

To, co warto wówczas zrobić, to zweryfikować jaki procent wierzytelności wobec podatnika, które miałyby podlegać restrukturyzacji, stanowią wierzytelności sporne. To przesądzi o wyborze właściwego trybu postępowania restrukturyzacyjnego, jeśli procent wierzytelności spornych przekracza 15% sumy wierzytelności uprawniających do głosowania nad układem (w pewnym uproszczeniu, wierzytelności powstałe przed otwarciem postępowania restrukturyzacyjnego, wobec których nie znajdują zastosowanie przepisy szczególne). Uwaga podatnika zapewne wówczas zostanie zwrócona w kierunku postępowania układowego lub sanacyjnego.

Głębszej analizy będzie wymagała zwykle sytuacja podatnika, któremu w decyzji o zabezpieczeniu organ określił przybliżoną kwotę zobowiązania podatkowego. Przybliżona kwota wedle ustaleń organu może znacząco odbiegać od wizji podatnika, jeśli chodzi o jej ostateczną wysokość i tą okolicznością także trzeba zarządzić przygotowując się do złożenia wniosku restrukturyzacyjnego.

W każdym przypadku natomiast domagając się otwarcia postępowania układowego lub postępowania sanacyjnego, możemy wnosić o zainicjowanie tzw. postępowania zabezpieczającego w postępowaniu o otwarcie postępowania restrukturyzacyjnego.

W ramach tego postępowania dłużnik ma prawo do złożenia do Sądu Restrukturyzacyjnego wniosku o uchylenie zajęcia rachunku bankowego, jeśli jest to niezbędne dla osiągnięcia celów postępowania. Uchylając zajęcie rachunku bankowego sąd ustanawia tymczasowego nadzorcę sądowego, jeśli wcześniej – w ramach zabezpieczenia majątku dłużnika na potrzeby postępowania restrukturyzacyjnego – nie został ustanowiony.

Tymczasowym nadzorcą sądowym jest podmiot posiadający licencję doradcy restrukturyzacyjnego co ma gwarantować profesjonalną opiekę nad zabezpieczonym majątkiem.

Ustanowienie tymczasowego nadzorcy sądowego spowoduje daleko idące ograniczenia podatnika w dysponowaniu majątkiem, a ponadto dyspozycje dotyczące środków na rachunku bankowym, którego zajęcie uchylono, będą wymagały zgody tymczasowego nadzorcy, natomiast ten stan jest zwykle daleko bardziej korzystny niż brak możliwości dysponowania środkami niemal wcale.

Kluczowa okaże się wiarygodność jaką będzie w stanie zbudować podatnik w relacji z tymczasowym nadzorcą sądowym, a także transparentność jego poczynań i ukierunkowanie na utrzymanie biznesu, na czym każdorazowo będzie zależało także tymczasowemu nadzorcy.

Nie sposób pominąć, że omawiany w niniejszym artykule środek zwykle zostanie rozpoznany znacznie szybciej, aniżeli zakończą się postępowania, w których dochodzi do kwestionowania decyzji organów podatkowych. Szybsze tempo rozpoznania wniosku podatnika o zadysponowanie środkami z rachunku bankowego, którego zajęcie zostało uchylone przez Sąd Restrukturyzacyjny, z pewnością będzie miał także tymczasowy nadzorca sądowy, z którym dłużnik zwykle pozostaje w bieżącym kontakcie. Jest to przecież niesądowy organ postępowania, z którym kontakt jest znacznie łatwiejszy niż z sądem lub urzędem podatkowym.

Praktyczne znaczenie ma również moment powstania poszczególnych należności. Inaczej traktowane są zobowiązania objęte układem, a inaczej wierzytelności powstałe po otwarciu postępowania restrukturyzacyjnego. Te drugie co do zasady powinny być regulowane na bieżąco, dlatego przy analizie płynności finansowej trzeba uwzględnić nie tylko historyczne zadłużenie, lecz także bieżące podatki, wynagrodzenia, należności wobec dostawców i inne koszty dalszej działalności. Pozwala to ocenić, czy po ewentualnym uchyleniu zajęcia rachunku podatnik będzie rzeczywiście zdolny do finansowania przedsiębiorstwa i wykonywania nowych obowiązków. W takim ujęciu postępowanie restrukturyzacyjne może służyć nie tylko uporządkowaniu wcześniejszego zadłużenia, lecz także stworzeniu warunków do terminowego wykonywania nowych zobowiązań.

Z perspektywy podatnika istotne jest równoległe spojrzenie na dwa obszary: zakres ochrony możliwej do uzyskania w restrukturyzacji oraz zabezpieczenie wykonania zobowiązań podatkowych. Samo uruchomienie procedury nie rozwiązuje automatycznie problemów z płynnością. Konieczne jest przygotowanie danych finansowych, zestawienia zobowiązań i prognozy przepływów. Dobrze przygotowane postępowanie restrukturyzacyjne powinno uwzględniać zarówno relacje z wierzycielami objętymi układem, jak i bieżące obciążenia, których terminowa zapłata pozwala uniknąć pogłębiania kryzysu. W tym ujęciu zabezpieczenie wykonania zobowiązań podatkowych powinno być analizowane także z perspektywy jego wpływu na możliwość regulowania bieżących należności i utrzymania działalności operacyjnej.

Przed złożeniem wniosku warto też przeanalizować podstawę prawną planowanych działań i skutki wyboru konkretnego trybu. Przy wyszukiwaniu informacji pomocne bywają hasła „postępowanie restrukturyzacyjne ustawa”, jednak sama lektura przepisów nie zastąpi oceny sytuacji konkretnego podatnika. Podobnie w przypadku zapytania „postępowanie restrukturyzacyjne ustawa” w kontekście środków zabezpieczających. Znaczenie mają rodzaj postępowania, struktura zadłużenia oraz to, czy wierzytelności powstałe po otwarciu postępowania restrukturyzacyjnego będą mogły być regulowane terminowo. Powyższe elementy powinny być oceniane łącznie, ponieważ dopiero taki obraz pozwala oszacować realne możliwości kontynuowania działalności. W sprawach osób fizycznych, wymagających odrębnej oceny, rozwiązaniem może być również upadłość konsumencka.

Może to doprowadzić do uregulowania zobowiązań, od których zależy osiąganie przychodów przez podatnika, a w konsekwencji do wyposażenia podatnika w środki niezbędne do kontynuacji działalności oraz pokrycia kosztów postępowania restrukturyzacyjnego. Warto o tym pamiętać. Jeśli Twoja firma ma problemy z płynnością finansową, skontaktuj się z nami.