Podatki w 2026 r. – zakres obowiązujących zmian i ich skutki praktyczne

Rok 2026 jest pierwszym okresem rozliczeniowym, w którym podatnicy funkcjonują w realiach wyraźnie rozszerzonych obowiązków formalnych. Choć ustawodawca nie zdecydował się na istotne zmiany stawek podatkowych, nowe regulacje w sposób zauważalny wpływają na sposób prowadzenia działalności gospodarczej oraz organizację procesów księgowych. Zmiany dotyczą przede wszystkim dokumentowania transakcji, prowadzenia ewidencji oraz zakresu danych przekazywanych organom podatkowym i obejmują zarówno osoby fizyczne, jak i spółki kapitałowe.

W praktyce 2026 r. oznacza przejście od modelu rozliczeń opartego głównie na deklaracjach do systemu, w którym administracja skarbowa uzyskuje dostęp do szczegółowych danych księgowych podatników. Poniżej omawiamy najważniejsze regulacje podatkowe, które weszły w życie w 2026 r.

Od 2026 r. wystawianie faktur VAT odbywa się w ramach jednolitego, centralnego systemu teleinformatycznego. Obowiązek korzystania z Krajowego Systemu e-Faktur został wprowadzony etapowo: od 1 lutego 2026 r. objął podatników VAT, których wartość sprzedaży brutto w 2024 r. przekroczyła 200 mln zł, natomiast od 1 kwietnia 2026 r. dotyczy pozostałych czynnych podatników VAT.

Czasowe odroczenie obowiązku wystawiania faktur w KSeF do 31 grudnia 2026 r. przysługuje podatnikom, u których miesięczna wartość sprzedaży brutto udokumentowanej fakturami nie przekracza 10 000 zł. Odroczenie to nie zwalnia jednak z obowiązku zapewnienia dostępu do systemu w celu odbioru faktur wystawianych przez kontrahentów. W efekcie nawet najmniejsi podatnicy muszą dostosować swoje procesy do funkcjonowania KSeF.

Od 2026 r. podatkowa księga przychodów i rozchodów prowadzona jest co do zasady wyłącznie w formie elektronicznej, przy użyciu programów komputerowych. Zmianie towarzyszyło uchylenie wielu dotychczasowych uproszczeń, w tym możliwości stosowania uproszczonego wzoru księgi, prowadzenia odrębnych ksiąg dla przedsiębiorstw wielozakładowych oraz dokumentowania wydatków paragonami bez numeru NIP.

Zmodyfikowano także strukturę księgi, ujednolicono terminy dokonywania wpisów oraz zmieniono zasady przechowywania wybranych dowodów księgowych, co w praktyce podnosi standard formalny prowadzenia ewidencji.

Od 1 stycznia 2026 r. obowiązek przekazywania ksiąg i ewidencji podatkowych w formie jednolitych plików kontrolnych dotyczy przedsiębiorców opodatkowanych PIT, którzy składają miesięczne pliki JPK_V7M. Rozliczenie roczne nie ogranicza się już wyłącznie do złożenia deklaracji PIT – w tym samym terminie podatnicy przekazują również ustrukturyzowane dane z prowadzonych ksiąg i ewidencji (JPK_PIT).

Przedsiębiorcy rozliczający VAT kwartalnie (JPK_V7K) oraz podatnicy nieobjęci obowiązkiem składania JPK_VAT zostaną objęci analogicznymi obowiązkami od 1 stycznia 2027 r.

W podatku CIT obowiązek raportowania danych księgowych w formacie JPK był wdrażany etapowo. Od 1 stycznia 2026 r. obejmuje on podatników CIT prowadzących księgi rachunkowe, którzy są zobowiązani do składania JPK_VAT, natomiast największe podmioty oraz podatkowe grupy kapitałowe raportują dane już za rok podatkowy 2025.

Począwszy od rozliczeń za 2026 r., próg sprzedaży uprawniający do korzystania ze zwolnienia podmiotowego z VAT wynosi 240 000 zł rocznie. Zmiana ta obejmuje zarówno przedsiębiorców rozpoczynających działalność, jak i kontynuujących ją w 2026 r.

Jednocześnie wprowadzono przepisy przejściowe, zgodnie z którymi podatnicy, którzy w 2025 r. przekroczyli 200 000 zł sprzedaży, lecz nie osiągnęli 240 000 zł, nie są zobowiązani do rejestracji jako czynni podatnicy VAT w 2026 r. i mogą nadal korzystać ze zwolnienia od początku roku.

Od 1 stycznia 2026 r. ustawodawca wprowadził zróżnicowane limity wartościowe wydatków związanych z samochodami osobowymi, które mogą zostać zaliczone do kosztów uzyskania przychodów. Wysokość limitu uzależniona jest od poziomu emisji CO₂ danego pojazdu.

W przypadku samochodów zeroemisyjnych maksymalna wartość, od której możliwe jest rozliczanie kosztów podatkowych, wynosi 225 000 zł. Dla pojazdów emitujących mniej niż 50 g CO₂ na kilometr limit ten został określony na poziomie 150 000 zł. Natomiast w odniesieniu do pozostałych samochodów osobowych – w tym większości pojazdów spalinowych oraz klasycznych hybryd – obowiązuje limit 100 000 zł.

Ograniczenia te odnoszą się w szczególności do odpisów amortyzacyjnych oraz do rat leasingowych i innych opłat wynikających z umów leasingu operacyjnego, najmu lub dzierżawy, w części uzależnionej od wartości pojazdu. Nowe zasady mają zastosowanie również do umów leasingu operacyjnego zawartych przed 1 stycznia 2026 r., z wyjątkiem sytuacji, w których pojazd został ujęty w ewidencji środków trwałych przed końcem 2025 r. – w takim przypadku zachowana została ochrona praw nabytych.

Począwszy od rozliczeń za 2026 r., kasowa metoda rozpoznawania przychodu w podatku PIT może być stosowana przez przedsiębiorców, których roczne przychody nie przekraczają 2 mln zł. Oznacza to, że moment powstania przychodu podatkowego został w większym zakresie powiązany z faktycznym wpływem środków pieniężnych, a nie z datą wystawienia faktury lub wykonania usługi. Zmiana ta ma szczególne znaczenie dla podmiotów funkcjonujących w warunkach wydłużonych terminów płatności.

Od 2026 r. informacja CIT-15J składana jest wyłącznie w przypadku zmiany składu wspólników spółki jawnej, której wspólnikami nie są wyłącznie osoby fizyczne.

Jednocześnie zmieniono zasady funkcjonowania podatkowych grup kapitałowych – transakcje z podmiotami powiązanymi na warunkach nierynkowych nie powodują już automatycznej utraty statusu PGK.

Od 2026 r. w Ordynacji podatkowej zniesiono obowiązek składania do urzędu skarbowego zawiadomienia o osobach odpowiedzialnych za obliczanie, pobieranie i przekazywanie podatków, który dotychczas dotyczył w szczególności osób prawnych oraz jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej. Podatnicy nie są już zobowiązani do wskazywania takich osób w odrębnym zgłoszeniu aktualizacyjnym, co upraszcza obsługę formalną po stronie spółek, fundacji i stowarzyszeń.

Od 7 stycznia 2026 r. obowiązuje nowelizacja ustawy o podatku od spadków i darowizn, która umożliwia przywrócenie sześciomiesięcznego terminu na zgłoszenie nabycia majątku (formularz SD-Z2) w przypadku nabycia od członków najbliższej rodziny, jeżeli podatnik uprawdopodobni, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jego winy.

Nowelizacja jednoznacznie określa również moment powstania obowiązku podatkowego przy nabyciu spadku – powstaje on dopiero z chwilą prawomocnego stwierdzenia nabycia spadku przez sąd lub sporządzenia aktu poświadczenia dziedziczenia przez notariusza, co w praktyce wydłuża czas na złożenie zeznania podatkowego.

Zmiany podatkowe obowiązujące w 2026 r. wpływają przede wszystkim na sposób dokumentowania i raportowania danych, chociaż limity dotyczące samochodów mogą wpłynąć na wysokość dochodu. Dla podatników oznacza to konieczność dostosowania systemów księgowych, procedur wewnętrznych oraz organizacji rozliczeń, niezależnie od skali prowadzonej działalności. Rok 2026 potwierdza kierunek rozwoju systemu podatkowego w stronę pełnej cyfryzacji i bieżącej kontroli danych finansowych.