UpperCase_13
17.01.2023

Jakie prawa mają wspólnicy w spółce z o.o.?

Prawa wspólników spółki z ograniczoną odpowiedzialnością wynikają z KSH, mogą być też dodatkowo określone w umowie spółki z o.o.

Prawa wspólników spółki z ograniczoną odpowiedzialnością mogą mieć swoją podstawę w przepisach ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (KSH), ale też w postanowieniach umowy spółki. Planując rozpoczęcie działalności w tej formie, warto zastanowić się, czy pozostać wyłącznie przy uprawnieniach określonych w KSH, czy też dodać dodatkowe zapisy w umowie spółki.

Prawa wspólników wynikające z KSH

W kodeksie spółek handlowych określono podstawowe prawa wspólników spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (sp. z o.o.), w tym przede wszystkim:

  • prawo do domagania się wynagrodzenia od spółki za powtarzające się świadczenia niepieniężne, co może stanowić rozwiązanie optymalne podatkowo pod pewnymi względami;
  • prawo do zbycia udziałów w kapitale zakładowym spółki, przy czym może być ono ograniczone lub nieograniczone;
  • prawo do powoływania i odwoływania członków zarządu, chyba że umowa spółki stanowi inaczej;
  • prawo kontroli, polegające na uprawnieniu do przeglądania w każdym czasie ksiąg i dokumentów spółki, sporządzania bilansu dla swego użytku lub żądania wyjaśnień od zarządu;
  • prawo do powoływania i odwoływania członków rady nadzorczej, jeśli rada nadzorcza została ustanowiona;
  • prawo udziału w zgromadzeniu wspólników;
  • prawo głosowania na zgromadzeniu wspólników nad uchwałami i poza nim;
  • prawo żądania zaprotokołowania sprzeciwu wspólnikowi głosującemu przeciwko uchwale, co stanowi jeden z warunków powództwa o uchylenie uchwały lub stwierdzenia jej nieważności;
  • prawo do zabierania głosu na zgromadzeniu wspólników;
  • prawo do wnoszenia poszczególnych spraw do porządku obrad, z zastrzeżeniem, że następuje to we właściwym terminie;
  • prawo do żądania zwołania nadzwyczajnego zgromadzenia wspólników i umieszczenia poszczególnych spraw w porządku obrad, które jest uzależnione od reprezentowania co najmniej jednej dziesiątej kapitału zakładowego;
  • prawo do uczestnictwa w zgromadzeniu wspólników lub głosowaniach nad uchwałami przez pełnomocnika;
  • prawo zaskarżania uchwał zgromadzenia wspólników, w tym prawo do żądania uchylenia uchwał, stwierdzenia ich nieważności lub nieistnienia;
  • prawo żądania zarządzenia głosowania tajnego na zgromadzeniu wspólników;
  • prawo udziału w zysku wynikającym z rocznego sprawozdania finansowego i przeznaczonego do podziału uchwalą zgromadzenia wspólników, czyli popularne prawo do dywidendy;
  • prawo pierwszeństwa przy objęciu udziałów w podwyższonym kapitale zakładowym w stosunku do dotychczasowych udziałów, jeśli nie wyłącza tego umowa spółki lub uchwała wspólników;
  • prawo żądania wyłączenia wspólnika ze spółki, jeśli zgromadzono odpowiednią liczbę wspólników żądających wyłączenia, którzy reprezentują więcej niż połowę kapitału zakładowego;
  • prawo żądania rozwiązania spółki przez sąd, jeśli osiągnięcie celu spółki stało się niemożliwe lub zaszły inne ważne przyczyny wywołane stosunkami spółki;
  • prawo do wniesienia powództwa o naprawienie szkody wyrządzonej spółce, jeśli spółka nie wytoczy powództwa o naprawienie wyrządzonej jej szkody w terminie roku od dnia ujawnienia czynu wyrządzającego szkodę.
Prawa wspólników spółki z o.o. przyznane w umowie spółki

Oprócz podanych powyżej praw, umowa spółki może przyznawać wspólnikom szereg dodatkowych uprawnień, w tym:

  • szczególne korzyści, o których mowa w art. 159 KSH, na przykład prawo do powoływania i odwoływania organów spółki lub korzystania z jej majątku, zwoływania zgromadzeń wspólników, zgłaszania spraw do porządku obrad;
  • prawa wynikające z uprzywilejowania jego udziałów, przykładowo w zakresie prawa głosu, prawa do dywidendy, sposobu uczestniczenia w podziale majątku w przypadku likwidacji spółki;
  • prawo przyciągnięcia (tzw. drag along), czyli prawo domagania się od pozostałych wspólników, aby przyłączyli się do sprzedaży udziałów wraz ze wspólnikiem oraz zbyli wszystkie posiadane przez siebie udziały;
  • prawo pierwszej oferty (tzw. right of the first refusal), obejmujące możliwość złożenia oferty na nabycie całości udziałów, w razie, gdyby wspólnik uprawniony z drag along, chciał skorzystać z tej opcji;
  • prawo przyłączenia (tzw. tag along) – prawo zbycia udziałów w spółce w sytuacji, gdy inny wspólnik dokonuje sprzedaży udziałów;
  • prawo żądania zwołania nadzwyczajnego zgromadzenia wspólników i umieszczenia określonych spraw w porządku obrad oraz prawo do umieszczenia określonych spraw porządku obrad, jeśli przysługuje mu mniej niż odpowiednio jedna dziesiąta oraz jedna dwudziesta kapitału zakładowego.

Nie ma przy tym znaczenia, gdzie konkretnie (technicznie) postanowienia dotyczące tych praw znajdą się w umowie spółki.

Pozostać przy uprawnieniach z KSH, czy doprecyzować prawa wspólników w umowie spółki z o.o.?

To zależy. Przygotowując się do rozpoczęcia działalności w formie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, warto zastanowić się, które uprawnienia z KSH są wystarczające, a które – w danym przypadku – warto rozwinąć lub doprecyzować w treści umowy spółki. Istotna będzie specyfika działalności, a także chęć i gotowość wspólników do bieżącego angażowania się w sprawy spółki, przy jednoczesnym zabezpieczeniu interesów każdego ze wspólników.

Umowę spółki w zakresie praw i obowiązków wspólników można oczywiście zmienić w dowolnym czasie, wymaga to jednak uchwały wspólników oraz wpisu do rejestru. Zmiany umowy spółki są skuteczne od momentu zarejestrowania zmiany umowy spółki w rejestrze przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego. Warto też pamiętać, że uchwała dotycząca zmiany umowy spółki, uszczuplająca prawa udziałowe bądź prawa przyznane osobiście poszczególnym wspólnikom, wymaga zgody wszystkich wspólników, których dotyczy.

Katarzyna-Krych_470x470_4
Masz podobny problem?
Znajdźmy razem rozwiązanie.
Używamy plików cookies w celach analitycznych, marketingowych i społecznościowych. Możesz określić w przeglądarce warunki przechowywania i dostępu do cookies. Szczegóły: polityka prywatności.